کج فهمی‌های آماری

آمارها می‌توانند در تحلیل مسائل اجتماعی ما را یاری کنند، اما به شرطی که به شکلی علمی و بدون سفسطه‌های آماری از آن‌ها استفاده شود. در این راستا به یک نمونه‌ی غلط و مغالطه‌آمیز مواجهه با تعداد زنان سرپرست خانواده توجه کنید:

مرکز آمار و اطلاعات وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بر اساس این گزارش، نموداری ترسیم کرد و در تحلیل آن نوشت: «بیشترین درصد زنان سرپرست خانوار به ترتیب مربوط به رده‌های سنی کمتر از ۱۵ سال (۴۹٫۹ درصد) و ۷۵ ساله و بیشتر (۳۵٫۷ درصد) و کمترین درصد به ترتیب مربوط به رده‌های سنی ۲۹-۲۵ ساله (۴٫۳ درصد) و ۳۴-۳۰ ساله (۴٫۵ درصد) هستند.»

این تحلیل و نمودار این‌طور بازنمایی می‌کند که زنان سرپرست خانوار در رده سنی کمتر از ۱۵ سال بسیار زیاد است و نشان از یک معضل اجتماعی می‌دهد. اما وقتی دقیق‌تر آمار مربوط به درصد زنان سرپرست خانوار و ازدواج‌های هر گروه سنی بررسی شود، برداشت اشتباه از این آمار مشخص و حقیقت امر روشن می‌گردد.

بر اساس همان گزارش مرکز آمار، در گروه سنی کمتر از ۱۵ سال در سال ۹۵، جمعاً ۵۸۲۴ نفر ازدواج کرده‌اند. از این تعداد ۳۳۸۶ نفر مرد و ۲۴۳۸ نفر زن سرپرست هستند و از میان این تعداد زن سرپرست، تعداد ۱۳۳۵ نفر خودسرپرست هستند؛ بنابراین به‌طورکلی، ۵۸٫۱ درصد مردان و ۴۱٫۹ درصد از زنان در این گروه سنی سرپرست خانوار هستند. این پیمایش سرپرست خانوار را این‌طور تعریف کرده است: «زنی که هرگز ازدواج نکرده و سن وی ۱۸ سال و بیشتر بوده یا ازدواج کرده اما بنا به عللی از قبیل فوت، طلاق و متارکه، از کارافتادگی، مفقودالاثر شدن، سربازی، محکومیت به زندان، مجهول‌المکان بودن، اعتیاد، مهاجرت و متواری شدن همسر، سرپرست خانوار شده است.»

دو خطا در اینجا اتفاق افتاده است. اول این‌که در حقیقت ۴۱٫۹ درصد از زنان زیر ۱۵ سال در گروه سنی خود و نسبت به گروه آماری ۵۸۲۴ نفری سرپرست هستند! اگر بخواهیم درصد زنان سرپرست زیر ۱۵ سال را به نسبت کل زنان سرپرست حساب کنیم، باید نسبت ۲۴۳۸ نفر را در مقیاس ۳ میلیون نفر در نظر بگیریم که به رقمی کمتر از ۱ درصد خواهیم رسید.

علاوه بر این، زنان زیر ۱۵ سال لزوماً بعد از طلاق خودسرپرست یا سرپرست خانوار نمی‌شوند، و تعداد کثیری از آنها ممکن است به خانه پدری بازگشته و تحت سرپرستی خانواده قبلی (پدر یا مادر) می‌روند، یعنی تعریف مذکور از سرپرست خانوار لزوماً قابل انطباق با شرایط این گروه سنی نیست؛ بنابراین نقص در گزارش یاد شده، می‌توان ادعا کرد که آمار زنان سرپرست خانوار زیر ۱۵ سال از این هم بسیار کمتر است.

انتهای پیام/

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.