آیا آمریکایی ها موجب پیشرفت زنان افغان شده اند؟ در یک کلام خیر!

این کارشناس با تأکید بر اینکه مسئله زنان افغانستان هیچ‌گاه در سطح عمومی و ملی پیگیری نشد، گفت: آمریکایی‌ها هیچ‌گاه برای مسائل زنان در سطح دولتی ملی و عمومی کار نکردند.

نهادهای اطلاعاتی آمریکا هشدار داده بودند که در صورت خروج نیروهای آمریکایی دستاوردهای زنان افغانستان در خطر است. در ادامه این خبر آمده است که طبق یک گزارش طبقه‌بندی نشده که از سوی مدیر اطلاعات ملی آمریکا منتشر شده است می‌گوید: طالبان عمدتاً در رویکرد محدودکننده خود درباره حقوق زنان ثابت‌قدم است و اگر این گروه در سطح ملی به قدرت برسد بسیاری از پیشرفت‌های دو دهه گذشته را پس می‌زند.
با شنیدن این خبر و گزارش، تصویری مطلوب از زنان و جامعه افغانستان تصور می‌شود که باقی‌ماندن این وضعیت تنها منوط به ماندن سربازان آمریکایی در افغانستان است. تصویری که در این چندساله نیز در رسانه‌ها بازنمایی می‌شد نیز مبنی‌بر همین وضعیت مطلوب زنان افغانستان به دلیل حضور آمریکایی‌ها است. اما واقعیت نیز چنین تصویری را بازنمایی می‌کند؟ یا آنکه بار دیگر زنان دست آویزی برای رسیدن به اهداف سیاسی قرار گرفته‌اند؟
در این راستا، برای روشن شدن و بررسی دقیق مسئله با علیرضا صالحی، کارشناس مسائل افغانستان گفت‌وگویی انجام شد. علیرضا صالحی در آغاز گفت‌وگو دو سؤال مهم در خصوص وضعیت سیاسی و اجتماعی افغانستان مطرح کرد و گفت: برای بررسی این موضوع ما باید ببینیم آیا در این چندساله با حضور آمریکایی‌ها، افغانستان، دستاوردی در حوزه زنان داشته است که بخواهد از بین برود یا خیر؟ سؤال دوم یک بحث سیاسی است. اساساً سرنوشت سیاسی افغانستان در آینده چه خواهد بود؟ آیا لزوماً امارت طالبانی، مانند دهه‌های گذشته به وجود می‌آید یا خیر؟
وی با توضیح درباره آینده سیاسی افغانستان گفت: راجع به آینده سیاسی افغانستان هنوز اظهارنظرهای متفاوتی وجود دارد و هنوز کسی نتوانسته است اظهارنظر قطعی کند که حتماً امارت طالبان با همان ویژگی سال‌های 90 و 78 ظهور می‌کند یا آنکه جمهوری خواهد بود؟ یا ترکیبی از این دو مدل سیاسی؟ حتی ممکن است، جمهوری همراه با شورای فقها در رأس مملکت باشد، چیزی شبیه به آنچه که در پاکستان است.
صالحی در ادامه افزود: این احتمالات، معطوف به گفت‌وگوهای آینده، فعالیت‌های سیاسی و نظامی است. با مطرح‌شدن خروج نیروهای آمریکا از افغانستان درگیری‌ها شدت یافته و اظهارات مقامات طالبان نیز ضدونقیض است. مسائل سیاسی در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته‌اند. مدافعان جمهوری زیاد شده‌اند و شرایط مانند دوره 1990 نیست که طالبان به‌راحتی بتوانند حاکم شوند. در آن زمان کشور در هرج‌ومرج گسترده‌ای بود. بعید است که دوباره امارت قدیم طالبان به روی کار بیاید. به‌احتمال زیاد حکومت مشارکتی خواهد بود و دیگر شاهد برخوردهای طالبانی قدیم نخواهیم بود.
این کارشناس مسائل افغانستان، حضور نیروهای آمریکایی را به دو بخش تقسیم کرد و اظهار داشت: حضور نیروهای آمریکایی باید به دو بخش تقسیم شود، یک بازنمایی در واقعیت و دیگری در رسانه است. آن چه که از افغانستان و حضور نیروهای آمریکایی اتفاق افتاد با آنچه که در رسانه بازتاب داده شده، کاملاً متفاوت است. در مورد افغانستان با دوجهان رسانه و واقعیت مواجه هستیم. جهان رسانه را بازسازی کردند و مطبق با واقع نیست. سبک حضور آمریکایی در کشورهای مختلف به‌گونه‌ای است که رسانه نیز به همراه آن است و به مدد رسانه خیلی از مسائلشان را حل، توجیه و یا پررنگ می‌کنند.
صالحی با اشاره به تفاوت حقوق زنان در رسانه و واقعیت گفت: در مورد حقوق زنان نیز که یکی از ارزش‌های ویژه نیروهای غربی است، بین واقعیت و رسانه تفاوت وجود دارد. در رسانه‌ها شاهد شکوفایی حضور زنان در جامعه و فعالیت‌های زنان در جامعه افغانستان بودیم. تبلیغات زیادی روی این مسئله شد و شخصیت‌های زیادی برجسته شدند. اما آیا در واقع مسئله زنان پیشرفت کرده است و آنچه که در رسانه نمایش داده می‌شود در واقعیت و جامعه نیز سرریز شده است؟ در یک کلمه می‌توان گفت «خیر» .
وی ادامه داد: به طور مثال مسئله حجاب. در رسانه‌ها افراد بدون حجاب اسلامی نشان داده می‌شوند. اما در جامعه شاهد رعایت حجاب اسلامی بودیم. ریشه این تفاوت بسیار زیاد کجاست؟ حقیقت این است که در بحث فرهنگی و اجتماعی وقتی نیروهای ائتلاف می‌خواستند در افغانستان کار کنند صرفاً در بخش خصوصی کار کردند. در بحث حقوق زنان نیز این‌گونه بود.

این کارشناس با تأکید بر اینکه مسئله زنان افغانستان هیچ‌گاه در سطح عمومی و ملی پیگیری نشد، گفت: آمریکایی‌ها هیچ‌گاه برای مسائل زنان در سطح دولتی ملی و عمومی کار نکردند. آنان در زمینه زیرساخت‌های مسائل زنان و آگاهی‌بخشی به آنان مانند آموزش و بهداشت، سرمایه‌گذاری نکردند. اکثر فعالیت‌های غربی برای زنان به‌صورت پروژه‌ای و کوتاه‌مدت بود. مثلاً در زمینه اشتغال زنان کارگاهی راه می‌انداختند و یک سری آموزش می‌دادند. اما بعد از مدتی پروژه می‌خوابید و کارگاه و کارآموزانش رها می‌شدند. خانم‌ها نیز به همان زندگی قدیم بازمی‌گشتند. در حقیقت پروژه‌ای نمایشی بود تا در رسانه‌ها آن را پررنگ کنند.
صالحی در ادامه گفت: حقوق زنان در افغانستان به‌صورت عمومی ارتقا نیافته است و هنوز در اکثر مناطق افغانستان حقوق زنان احقاق نشده است. دستاورد فعالان حقوق زنان به‌صورت عمومی و کلی نبوده است. صرفاً اشخاص و افراد محدودی که ارتباط به خصوصی با مجامع غربی و نهادهای حقوق زنان داشتند، توانستند ثروتمند شوند و در حوزه حقوق زنان کار کنند.
وی با اشاره به اینکه گفتمان‌سازی در بخش‌های اقلیت جامعه، تأثیرگذار نبود، گفت: در بخش روشنفکر و تحصیل‌کرده جامعه گفتمان‌سازی انجام شد. اما طبقه تحصیل‌کرده و روشن فکر به لحاظ اجتماعی، در اقلیت هستند و اساساً در جامعه افغانستان طبقه روشنفکر و تحصیل‌کرده نحیف و لاغر است و در بین آنان کسانی که پایبند به حقوق زنان باشند نیز کم هستند. به همین دلیل شاهد بخش کوچکی از تحول‌ها هستیم اما به‌صورت وسیع و توسعه‌یافته نیست.
این کارشناس مسائل افغانستان افزود: بخشی از دستاوردهای حقوق زنان در این سال‌ها نیز ربطی به حضور آمریکا ندارد. در این سال‌ها تحول ارتباطات رسانه‌ای در سطح جهانی رخ داد. همین باعث شد تا گفتمان مطرح شده آنان نیز بیشتر دیده شود. با این حال نیز گسترش پیدا نکرد.
صالحی با اشاره واکنش‌های افراطی جامعه افغانستان به سبک حقوق زنان غربی اظهار داشت: این گفتمان عکس خود را نیز تولید کرد و مخالفینی در اجتماع داشت. قبل از این نیز مخالفان بودند اما به این صورت جدی بروز و ظهور نداشتند. در برابر طبقه مدافعان حقوق زنان، یک سری از طبقات پایین که بسیار به ارزش‌های سنتی پایبند بودند، شکل گرفت. در نگاه کلی‌تر دو گفتمان رشد پیدا کرد بنابراین نمی‌توان نگاه تک خطی به این مسئله داشت.
صالحی در پایان گفت: در واقع وقتی خواستند تفکر و اندیشه‌ای را که بر اساس ارزش، تاریخ و جغرافیای دیگر را در جامعه افغانستان که تاریخ، فرهنگ، ارزش و جغرافیای خودش را داشت تبلیغ و تحمیل کنند واکنش‌های افراطی زیادی تولید شد. در نهایت نیز باید گفت آن‌چنان‌که بازنمایی می‌کنند که دستاوردهای زنان از بین می‌رود، چنین نیست و دستاوردی نداشتند. در دنیای رسانه شاید دستاوردها از بین برود اما در واقع اتفاقی نیفتاده است.

انتهای پیام/

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.